Przedszkole Miejskie Specjalne nr 1
w Łodzi

Najmłodsze dzieci (poniżej 3 lat) nie powinny korzystać z urządzeń cyfrowych. Reguła ta obejmuje telefony, tablety oraz telewizory. Zakaz obowiązuje niezależnie od tego, czy maluch spędza czas przed ekranem sam, czy w towarzystwie rodzeństwa lub rodziców. Szkodliwe jest zarówno uruchamianie gier edukacyjnych, jak i puszczanie bajek w trakcie jedzenia lub zasypiania. Negatywny wpływ ma nawet telewizor włączony w tle przez dorosłych, ponieważ emituje bodźce, które zakłócają prawidłowy rozwój malucha. Brak kontaktu z technologią do 3. roku życia to absolutne minimum. Wielu ekspertów rekomenduje jednak, aby wydłużyć ten czas do 5. lub nawet 6. roku życia. Późniejsze i mocno ograniczone wprowadzanie elektroniki przynosi dziecku najwięcej korzyści.

Rola i zachowanie dorosłych

Zasady te dotyczą również rodziców. Podczas opieki nad dzieckiem należy odłożyć własny telefon. Nie chodzi tylko o dawanie dobrego przykładu. Smartfon rozprasza uwagę dorosłego i sprawia, że jest on mniej dostępny emocjonalnie. Taka pozorna obecność osłabia więzi rodzinne oraz drastycznie zmniejsza liczbę i jakość codziennych interakcji z maluchem.

Dlaczego to takie ważne?

To ograniczenie ma silne uzasadnienie naukowe. W pierwszych latach życia mózg dziecka rozwija się najintensywniej, a kluczem do tego procesu są bezpośrednie relacje z opiekunami (kontakt wzrokowy, rozmowa, bliskość). Zastąpienie żywego człowieka technologią niesie za sobą poważne, negatywne konsekwencje dla rozwoju malucha.

Do prawidłowego wzrostu potrzebuje on realnego świata: ruchu, dotyku, bezpośredniego kontaktu wzrokowego, rozmów z opiekunem oraz wspólnej zabawy. Te naturalne, codzienne doświadczenia budują fundamenty pod przyszłą inteligencję, sprawność ruchową i postrzeganie zmysłowe. Ekran działa odwrotnie – zamyka dziecko w świecie płaskich obrazów i sztucznych odgłosów, drastycznie ograniczając jego rozwój.

Zagrożenie dla mowy i relacji rówieśniczych

Przesiadywanie przed telewizorem czy telefonem odbiera czas na rodzinne rozmowy i bliskość, które są niezbędne do nauki mowy. Dzieci spędzające dużo czasu przed ekranami mówią gorzej i mają większe trudności z komunikacją niż ich rówieśnicy, którzy regularnie rozmawiają z dorosłymi. Żadna aplikacja nie zastąpi żywego kontaktu z drugim człowiekiem.

Główne zagrożenia dla zdrowia i psychiki

Nawet programy reklamowane jako edukacyjne nie są odpowiednie dla niemowląt i kilkulatków. Regularny kontakt z elektroniką niesie za sobą poważne konsekwencje:

1. Przebodźcowanie: Dynamiczne kadry i głośne dźwięki przeciążają niedojrzały układ nerwowy, prowadząc do skrajnego zmęczenia i braku koncentracji.
2. Zaburzenia snu: Światło z ekranu (szczególnie wieczorem) utrudnia zasypianie i pogarsza jakość nocnego odpoczynku, który jest kluczowy dla regeneracji organizmu.
3. Chwiejność emocjonalna: Maluchy mogą mieć ogromny problem z opanowaniem złości, wyciszeniem się oraz kontrolowaniem własnych zachowań.
4. Brak kreatywności i samodzielności: Elektronika oducza dzieci radzenia sobie z nudą, przez co rzadziej wykazują się one inicjatywą i są mniej ciekawe otaczającego świata.
5. Słabsza pamięć i uwaga: Zbyt wczesny kontakt z technologią obniża zdolność skupienia się, osłabia pamięć roboczą i utrudnia późniejszą naukę.
6. Problemy ze wzrokiem: Wpatrywanie się w bliski wyświetlacz przeciąża wrażliwe oczy dziecka, a emitowane przez nie niebieskie światło zwiększa ryzyko rozwoju krótkowzroczności.
7. Ryzyko uzależnienia: Dzieci, które od niemowlęctwa obcują z ekranami, w przyszłości znacznie częściej mają problem z patologicznym nadużywaniem technologii.

Oto 14 kreatywnych i angażujących propozycji zabaw dla dzieci, które skutecznie odciągną je od ekranu telefonu i rozwiną ich wyobraźnię oraz motorykę.

Zabawy ruchowe i zręcznościowe

• Tor przeszkód w salonie. Użyj poduszek, krzeseł, koców i zabawek, aby stworzyć trasę do pokonania bez dotykania podłogi.
• Ciepło-zimno. Schowaj w pokoju ulubioną zabawkę dziecka i naprowadzaj je, używając słów „ciepło”, „cieplej”, „gorąco” lub „zimno”, „mróz”.
• Lawa na podłodze. Rozłóż na dywanie kolorowe kartki lub poduszki, po których dziecko musi przejść z jednego końca pokoju na drugi.
• Balonowy tenis. Nadmuchaj balon i użyjcie papierowych talerzyków przyklejonych do patyczków jako rakiet, aby odbijać go jak najdłużej w górze.

Zabawy kreatywne i plastyczne

• Malowanie na nietypowych materiałach. Zamiast zwykłej kartki daj dziecku do pomalowania farbami duże kartonowe pudełko, kamienie zebrane na spacerze lub folię spożywczą rozciągniętą między krzesłami.
• Domowa ciastolina lub slime. Przygotujcie masę plastyczną z mąki, soli i wody lub mąki ziemniaczanej i odrobiny płynu do naczyń.
• Teatr cieni. Zgaście światło, zapalcie latarkę i za pomocą dłoni lub wyciętych z papieru figurek na patykach twórzcie opowieści na ścianie.
• Projektowanie bazy. Wykorzystajcie stół, krzesła, koce i klamerki do prania, aby zbudować przytulną kryjówkę do czytania książek lub zabawy w chowanego.

Zabawy sensoryczne i logiczne

• Zgadywanka „Co to za przedmiot?”. Zawiąż dziecku oczy chustką i dawaj mu do rąk różne przedmioty codziennego użytku, które musi rozpoznać wyłącznie za pomocą dotyku.
• Segregowanie skarbów. Daj dziecku miskę pełną różnych makaronów, guzików lub fasoli i poproś o posortowanie ich według kształtu, wielkości lub koloru.
• Ścieżka sensoryczna. Rozłóż na podłodze materiały o różnych fakturach (np. folię bąbelkową, gąbki, puszysty kocyk, wysypany na blachę ryż), po których dziecko przejdzie boso.

Zabawy w role i opowieści

• Zabawa w restaurację lub sklep. Przygotujcie sztuczne pieniądze, ułóżcie zabawki lub plastikowe owoce na „półkach” i ćwiczcie zwroty grzecznościowe podczas kupowania.
• Kalambury bez słów. Pokazujcie za pomocą ruchów ciała i min ulubione zwierzęta lub postacie z bajek, podczas gdy druga osoba zgaduje.
• Domowe spa lub salon fryzjerski. Pozwól dziecku uczesać swoje włosy, zrobić wymyśloną fryzurę za pomocą spinek i gumek lub zrobić delikatny masaż pleców.

mgr Ewa Leśniowska

mgr Jan Leśniowski

BIBLIOGRAFIA

Goddard, S. (2010). Harmonijny rozwój dziecka. Warszawa: Świat Książki.

Silberg, J. (2011). Gry i zabawy z przedszkolakami. Ponad 300 sprawdzonych pomysłów na aktywne spędzanie czasu. Kielce: Wydawnictwo Jedność.

https://domowezasadyekranowe.fdds.pl/zasady/do-3-roku-zycia-bez-ekranow/